Ziekteverzuim in Nederland 2026: wat de CBS-cijfers betekenen voor werkgevers

In het eerste kwartaal van 2026 lag het ziekteverzuim onder Nederlandse werknemers op 5,8 procent, blijkt uit de nieuwste cijfers van het CBS. Dat is hoger dan het langjarig gemiddelde van 5,0 procent sinds 1996, en het op een na hoogste niveau van de afgelopen vijf jaar. Voor werkgevers is dit meer dan een statistiek: verzuim kost geld, verstoort planning en raakt collega’s die het werk moeten opvangen. In dit artikel zetten we de belangrijkste CBS-cijfers op een rij en leggen we uit wat ze betekenen voor jouw bedrijf.

Wat het ziekteverzuimpercentage precies meet

Het ziekteverzuimpercentage is het aantal ziektedagen van werknemers, uitgedrukt als percentage van het totaal aantal beschikbare werkdagen. Een verzuim van 5,8 procent betekent dat van elke duizend te werken dagen er 58 werden verzuimd wegens ziekte. Het CBS meet dit cijfer al sinds 1996 en publiceert elk kwartaal een update, gebaseerd op gegevens van werkgevers.

Omdat verzuim een sterk seizoenseffect kent, met meer uitval in de winter dan in de zomer, vergelijkt het CBS cijfers altijd met hetzelfde kwartaal in voorgaande jaren en niet met het voorgaande kwartaal. Dat maakt de trendlijn betrouwbaarder dan een losse momentopname.

Hoe het gemiddeld ziekteverzuim in Nederland zich ontwikkelt

Het langjarig gemiddelde over de eerste kwartalen sinds 1996 ligt op 5,0 procent. Het verzuim schommelde de afgelopen dertig jaar tussen ongeveer 4,0 procent in de lage jaren en 6,3 procent tijdens het coronajaar 2022. Na twee jaar van daling nam het verzuim in 2025 voor het eerst weer toe, een trend die zich in het eerste kwartaal van 2026 voortzet.

Deze stijging is relevant voor werkgevers omdat ze breed zichtbaar is: in de meeste bedrijfstakken nam het verzuim in 2025 toe, niet alleen in een enkele sector. Dat wijst op een structurele ontwikkeling in plaats van een tijdelijke uitschieter.

Verschillen tussen sectoren en bedrijfsgrootte

De cijfers laten grote verschillen zien tussen sectoren en bedrijfsgrootte.

• Bedrijfsgrootte: bij bedrijven met minder dan 10 werknemers lag het verzuim in het eerste kwartaal van 2026 op 2,8 procent, tegenover 5,0 procent bij middelgrote bedrijven (10 tot 100 werknemers) en 6,8 procent bij grote bedrijven (100 werknemers of meer). Kleine bedrijven scoren traditioneel lager, mede door kortere lijnen en minder formele verzuimregistratie.
• Sector: het verzuim was met 8,2 procent het hoogst in de gezondheids- en welzijnszorg, gevolgd door waterbedrijven en afvalbeheer (7,4 procent) en openbaar bestuur (6,8 procent). Het laagst was het verzuim in de landbouw, bosbouw en visserij (3,6 procent), specialistische zakelijke diensten (3,7 procent) en de horeca (3,7 procent).
• Sterkste stijger: in de overige dienstverlening nam het verzuim het sterkst toe, van 4,7 procent in het eerste kwartaal van 2025 naar 5,2 procent in 2026.

Binnen de zorgsector zijn de verschillen nog groter: in de verpleging, verzorging en thuiszorg lag het verzuim op 9,9 procent, terwijl geestelijke gezondheidszorg en ziekenhuizen lager scoorden.

Waarom werknemers verzuimen: de belangrijkste oorzaken

Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van CBS en TNO blijkt dat griep, verkoudheid en andere virusinfecties de meest genoemde reden zijn voor het meest recente verzuimgeval: bijna 55 procent van de werknemers die verzuimden noemt dit als aanleiding. Psychische klachten, overspannenheid of een burn-out volgen op afstand met 9 procent.

Opvallender is het aandeel werkgerelateerd verzuim: 23 procent van de werknemers die verzuimden geeft aan dat hun afwezigheid geheel of gedeeltelijk door het werk kwam. Werkdruk is daarbij de meest genoemde oorzaak, gevolgd door besmetting op de werkvloer en lichamelijk te zwaar werk. Dit aandeel ligt het hoogst in de gezondheids- en welzijnszorg en het onderwijs.

Wat deze cijfers betekenen voor jouw bedrijf

Deze cijfers geven werkgevers concrete aanknopingspunten.

1. Vergelijk je eigen verzuimcijfer met je sector. Een verzuim van 4 procent oogt hoog voor een klein bedrijf, maar ligt onder het sectorgemiddelde in de zorg. Zet je cijfer altijd naast de juiste benchmark.
2. Investeer in preventie bij werkgerelateerd verzuim. Omdat werkdruk de belangrijkste werkgerelateerde oorzaak is, loont het om periodiek te peilen hoe medewerkers hun belasting ervaren, voordat dit tot uitval leidt. Dit sluit aan bij bredere inspanningen om personeel te behouden.
3. Houd rekening met seizoensverzuim. Omdat virusinfecties de grootste enkele oorzaak zijn, is een piek in het eerste kwartaal grotendeels verklaarbaar en niet per definitie een signaal van een dieperliggend probleem.
4. Let op de trend, niet alleen het niveau. De stijging in 2025 en 2026 in vrijwel alle sectoren wijst op een bredere ontwikkeling. Vergelijk daarom je eigen verzuim ook met voorgaande jaren, niet alleen met het laatste kwartaal. Verzuim werkt bovendien door in je personeelskosten, dus neem het mee in je begroting.

Conclusie: verzuim in perspectief plaatsen

De CBS-cijfers laten zien dat ziekteverzuim in Nederland weer oploopt, na een periode van daling. Voor werkgevers is het vooral zaak om verzuim in de juiste context te plaatsen: vergelijk met je eigen sector en bedrijfsgrootte, onderscheid seizoensgebonden verzuim van structurele knelpunten, en richt preventie op de factoren die daadwerkelijk beïnvloedbaar zijn, zoals werkdruk. Wie verzuim goed monitort en tijdig bijstuurt, voorkomt dat een tijdelijke piek uitgroeit tot een structureel probleem. Dit thema hangt ook samen met de bredere krapte op de arbeidsmarkt, waarbij uitval extra hard aankomt.

De volledige cijfers en onderliggende tabellen zijn te raadplegen via CBS StatLine.

Veelgestelde vragen over ziekteverzuim in Nederland